Robert Peary

Robert Edwin Peary to amerykański odkrywca oraz podróżnik. Uważa się, że był on pierwszą osobą, która osiągnęła geograficzny biegun północny. Urodził się 6 maja w Cresson w Pensylwanii, zmarł zaś 20 lutego 1920 w Waszyngtonie. Peary to zawodowy żołnierz, służący w stopniu porucznika w amerykańskiej marynarce.

Przed podjęciem wyprawy zdobywczej na biegun, odbył kilka podróży do Arktyki, podczas których poznawał zwyczaje Inuitów, ucząc się od nich wielu przydatnych umiejętności ułatwiających przeżycie w warunkach polarnych, były to między innymi: budowa igloo czy powożenie psim zaprzęgiem. Podczas swoich wypraw korzystał z ich pomocy w charakterze myśliwych. Jako pierwszy zastosował system wypraw z przygotowanymi składami zapasów na drodze ekspedycji oraz dodatkowymi ekipami pomocniczymi, które towarzyszyły głównej grupie.

Robert Peary wyruszył w wyprawę na biegun wspólnie z 23 osobową grupą podróżników z Nowego Jorku 6 lipca 1908 roku na podkładzie okrętu „Roosevelt”. Ekspedycja przezimowała na wyspie Ellesmere w pobliżu przylądka Sheridan. Z tego miejsca wyruszyli na biegun 1 marca 1909 roku. Ostatnia ekipa pomocnicza zawróciła w drogę powrotną 1 kwietnia 1909 roku. W końcowym etapie podróży Peary’emu towarzyszyło tylko pięć osób: Matthew Henson, Oatah, Egingwah, Seegloo oraz Ookeah. Z pisanego w późniejszych latach przez odkrywce pamiętnika wynika, że osiągnęli biegun 7 kwietnia 1909 roku. Napisał, że spełniło się jego wielkie marzenie i ambicja.

Robert Peary

Dzięki swojemu wielkiemu osiągnięciu Peary otrzymał promocję na kontradmirała oraz podziękowania od amerykańskiego kongresu w specjalnym akcie z 30 marca 1911. Został także uhonorowany przez wiele europejskich i amerykańskich stowarzyszeń naukowych. Niektórzy jednak od samego początku kwestionowali sukces odkrywcy. Krótko po powrocie z wyprawy Robert Peary otrzymał informację, iż inny podróżnik Frederick Cook, twierdzi, że dotarł do bieguna północnego już rok wcześniej.

Jednak jego wyczyn został bardzo szybko zakwestionowany, ponieważ nie było żadnej dokumentacji i dowodów, które mogłyby potwierdzić osiągnięcie. Wyprawa Peary’ego była dużo bardziej wiarygodna, jednak większość zarzutów jakie otrzymał Cook stawiana była także Peary’mu. Pod wątpliwość poddawano przede wszystkim tempo z jakim dotarł on na biegun, ponieważ zajęło mu to zaledwie 37 dni. Jednocześnie był on jedynym członkiem ekspedycji, który znał się na nawigacji i potrafił określić położenie geograficzne, co powodowało, że dokonane przez niego pomiary nie mogły zostać w żaden sposób zweryfikowane.

Część historyków jest zdania, iż Peary uważał, że udało mu się dotrzeć na biegun, jednak w rzeczywistości nigdy na nim nie stanął, byli także tacy którzy twierdzili, że umyślnie skłamał. Jeszcze inni mówią, że krytyka względem Peary’ego miała go zdyskredytować i był to celowy zabieg zwolenników Cooka. W 1989 roku analiza wykonana przez ekspertów National Geographic Society danych głębokości oceanu, przywiezionych przez Peary’ego oraz zdjęć wykonanych na domniemanym biegunie udowadnia, że nawet jeśli nie udało mu się dotrzeć do samego bieguna to był on maksymalnie 8 kilometrów od niego.

Podróżnik Tom Avery w 2005 roku w celu potwierdzenia wyprawy Peary’ego skopiował jego ekspedycję. Użył takiego samego sprzętu i podążył dokładnie tą samą trasą. Udało mu się dotrzeć na biegun w czasie 36 dni, 22 godzin i 11 minut, i jego zdaniem stanowi to potwierdzenie, że Peary mógł dotrzeć do bieguna w 37 dni.

Robert Peary napisał kilka książek, a wśród nich między innymi : Northward over the Great Ice (1898) i Nearest the Pole (1907). Historię życia odkrywcy zobrazowano w 1997 roku w filmie noszącym tytuł „Triumf odwagi”. Narracja - Matthew Henson, reżyseria - Kevin Hooks, w główne role wcielili się - Delroy Lindo (Matthew Henson), Henry Czerny (Robert Peary).